სამომხმარებლო როუტერების ეპოსის გაგრძელება ანუ მშობლები უნდა იცავდნენ ბავშვებს ინტერნეტშიც!

 

"შვილი ოჯახის სარკეა." - ყველასთვის ნაცნობი ფრაზა გვეუბნება, რომ შვილი იმეორებს იმას, რასაც აკეთებენ და ამბობენ მშობლები ოჯახში. ასევე არის ფართოდ გავრცელებული აზრი იმის შესახებ, რომ ადამიანი არის იმ 5 ადამიანის გასაშუალოებული არსება, ვისთანაც ყველაზე მეტად აქვს კომუნიკაცია, ხარი ხართან რომ დააბა... 

მოკლედ, იმის თქმას ვცდილობ, რომ მშობლისთვის მნიშვნელოვანია აკონტროლოს თუ ვისთან კონტაქტობს შვილი. ფიზიკურ სამყაროში, მეტნაკლებად, მშობლები ართმევენ ამ ამოცანას თავს, ხოლო ციფრულ სამყაროში მშობლების აბსოლუტურ უმრავლესობას სრული ფიასკო აქვს ბავშვის კონტროლის მხრივ. უფრო ხშირად პირიქით ხდება: შვილები აკონტროლებენ მშობლებს, რადგან უფრო გაწაფულები არიან გაჯეტებთან ურთიერთობაში.

ბოლო 10-12 წლის განმავლობაში ინტერნეტი საქართველოში სულ უფრო და უფრო მნიშვნელოვან როლს იძენს, განსაკუთრებით პანდემიურ პერიოდში, როდესაც მშობლებისთვის და შვილებისთვის გარე სამყაროსთან საურთიერთობო მთავარ საშუალებად იქცა. ამ სტატიაში მინდა მოგიყვეთ ჩემი გამოცდილების შესახებ, თუ როგორ ვაკონტროლებ ჩემი შვილის "თავისუფალ" განვითარებას ინტერნეტში. 👀👂

სანამ უშუალოდ შევუდგებით კითხვას, უნდა ვისწავლოთ მოკლედ თეორია:

Domain Name System ანუ DNS - არის შექმნილი იმისთვის, რომ კომპიუტერის ენაზე გასაგები IP მისამართები, რომლებიც გამოიყურება მაგ.: 208.91.199.202  - ოთხი ოქტეტი გამოყოფილი წერტილებით, გარდაიქმნას ადამიანისთვის ადვილად აღქმად სახელად. მაგ.: bing.com (ჩემი მხარდაჭერა მაიკროსოფტს 😁), google.com, nbg.ge და ა.შ. ინტერნეტში არსებობს DNS-სერვერები, რომლებიც დაკავებულნი არიან დომენური სახელების IP-მისამართებში გარდაქმნით და პირიქით. მარტივად, რომ ვთქვათ, დომენური სახელის IP-მისამართში გადაყვანას DNS resolving-ი ქვია. Windows-ში შეგვიძლია Command Prompt-ში ავკრიფოთ ბრძანება: ipconfig /all და შემდეგ Enter-ზე დაჭერით მივიღებთ რეზულტატს, რომელშიც DNS Servers გასწვრივ მითითებული მნიშვნელობებია DNS სერვერების IP-მისამართები, რომლებსაც ჩვენი კომპიუტერი იყენებს DNS resolving-ისთვის. 

DNS based blocking -  ეს არის საიტების დაბლოკვის მეთოდი, როდესაც DNS სერვერი არ არეზოლვებს კონკრეტულ IP-მისამართებს. Windows ოპერაციულ სისტემაში საიტის დაბლოკვის ყველაზე პრიმიტიული გზაა hosts ფაილში (%SYSTEMROOT%\System32\drivers\etc) კონკრეტული დომენის კომპიუტერის ლოკალურ მისამართზე (127.0.0.1) დარეზოლვება. მაგ. დაBing-ეთ (ჩემი მხარდაჭერა მაიკროსოფტს 😁) ფრაზა: how to block websites on hosts file

ეხლა კი განვაგრძოთ:

• ყველაფერი დაიწყო Cloudflare DNS For Families-დან (მანამდე დაიწყო სინამდვილეში, მაგრამ მარტივიდან რთულისკენ წავიდეთ და სრულად დავტკბეთ მიგნებული გადაწყვეტით სტატიის ბოლოს). 2020 წლის 01 აპრილს (არ არის ხუმრობა 😉) კომპანია Cloudflare-მა Covid-19-თან დაკავშირებით ყველა ინტერნეტ-მომხმარებლისთვის გახადა შესაძლებელი საკუთარი DNS სერვისის გამოყენება 2 ვარიანტში: Two Flavors: 1.1.1.2 (No Malware) & 1.1.1.3 (No Malware or Adult Content). მაგალითად, შეგიძლიათ თქვენი ბავშვის მოწყობილობაზე გაუწეროთ ხელით სტატიკური IP-მისამართი და შემდეგი DNS-ჩანაწერები 1.1.1.3 და 1.0.0.3, რის შემდეგაც იქნებით დაცული Cloudflare DNS-ით მავნე და +18 კონტენტის შემცველი საიტებისგან (იხ. ინსტრუქციის ბმული). ამით ვერ დავკმაყოფილდი და გავაგრძელე გადაწყვეტის ძიება.
• შემდეგი მცდელობა იყო OpenDNS Home სერვისი, Cisco-ს პროექტ Umbrella-ს უფასო ვარიანტი (საჭიროებს რეგისტრაციას). საჭიროებს მშობლისგან მეტ ძალისხმევას, ვიდრე Cloudflare-ის შემთხვევაში (ინსტრუქციების ბმული). OpenDNS Home-ის შემთხვევაშიც შეგიძლიათ, DNS-ის IP მისამართები ხელით გაუწეროთ, როგორც როუტერს და გავრცელდება სახლის მთლიან ქსელზე ან გაუწეროთ კონკრეტულ მოწყობილობას.
• შემდეგი მცდელობა იყო Aliexpress-დან Mini PC კომპიუტერის შეძენა 2 ქსელის ბარათით და Celeron N3160 პროცესორით (AES-NI მხარდაჭერის გამო), რომელზეც კომპანია Netgate-ის ოპერაციული სისტემა PfSense-ის Community Edition-ი დავაინსტალირე და pfBlocker-NG მოდულში სხვადასხვა Host-ფაილების მეშვეობით ვბლოკავდი რეკლამას, თრექერებს, Adult კონტენტს და ა.შ. მაგალითად, ვიყენებდი ამ Source-ს (მშობლების უმრავლესობას ეს საშუალება ვერ გამოადგება. ბევრი რამის შესწავლა დაგჭირდებათ 😀). პრინციპში, მაწყობდა ეს გადაწყვეტა, რომ არა სისტემის მხარდაჭერის სირთულე და PfSense-ის მიერ WIFI-ქსელური ბარათების სუსტი მხარდაჭერა (ანუ ყველაფერი ის რაც მემკვიდრეობით მშობლისგან FreeBSD-სგან მიიღო).
• იყო პერიოდი, როდესაც სამომხმარებლო როუტერებზე მაგ. Linksys EA4500-ზე OpenWRT-ც ვცადე თავის Adblock-სერვისთან ერთად. Openwrt-ში, PfSense-ისგან განსხვავებით, WIFI-ქსელური ბარათების მხარდაჭერის პრობლემა არ დგას, მაგრამ მაინც გეტენება სახლის ქსელის მხარდაჭერა. უმრავლესობისთვის ეს გადაწყვეტაც არ გამოდგება.
• ბოლოს მივედი გადაწყვეტამდე, რომელიც მაქვს ეხლაც: Netgear Nighthawk R7000P (მანამდე R6700v3 მქონდა). თვითონ როუტერი რა თქმა უნდა გადაწყვეტა არაა, გადაწყვეტა იმ სერვისებშია, რომლებსაც კომპანია Netgear-ი თავაზობს მომხმარებლებს საკუთარი პროგრამული უზრუნველყოფის მეშვეობით: Nighthawk App by NETGEAR - სმარტფონის აპლიკაცია, რომლითაც მართავ როუტერს და მასთან დაკავშირებულ მოწყობილობებს (თუმცა აპლიკაციით დღეს ვერავის გააკვირვებ); NETGEAR Armor™ - კიბერსაფრთხეებისგან, ვირუსებისგან და რანსომვერისგან სახლის ქსელის დაცვის სერვისი, რომლის საფასურში (ფასდაკლებით $55-დან ან ფასდაკლების გარეშე $90 წელიწადში) შედის Bitdefender Security ლიცენზია ყველა მოწყობილობისთვის, რომელიც სახლის ქსელშია. რაც სახლის ქსელის გარეთ ყოფნის დროსაც მოწყობილობის კიბერსაფრთხეებისგან დაცვას მოიაზრებს; ReadyCLOUD Storage და ბევრი სხვა სერვისი, რომლებზეც აღარ გავამახვილებ ყურადღებას. მთავარი სათქმელი, რის გამოც დავიწყე ამ ყველაფრის მოყოლა, არის Circle® Smart Parental Controls. ეს არის აპლიკაცია, რომელიც ხელმისაწვდომია მხოლოდ ამ კონკრეტულ Netgear-ის მოწყობილობებზე. სხვა მწარმოებლების როუტერებისთვის დაგჭირდებათ ცალკე Circle-მოწყობილობის შეძენა ანუ თუ ეს კონკრეტული Netgear-ის მოწყობილობები გაქვთ, მხოლოდ სმარტფონის აპლიკაცია დაგჭირდებათ. აპლიკაციას გააჩნია 2 ვარიანტი: უფასო და ფასიანი (4.99$/თვეში). უმრავლესობას სავსებით ეყოფა უფასო ვარიანტიც, რომელიც იძლევა სახლის ქსელში არსებული მოწყობილობების კონკრეტულ მომხმარებლებზე (ოჯახის წევრებზე) გაწერას, ყოველ მომხმარებელს (მაგალითად, შვილს)და შესაბამისად მის ყველა მოწყობილობას შეგიძლიათ დაადოთ წინასწარ დაკონფიგურირებული 5 ფილტრიდან (Pre-K, Kid, Teen, Adult, None) რომელიმე და ასევე აკონტროლოთ როგორც კატეგორიზირებულ საიტებზე შესვლა, მაგალითად, Online Games კატეგორია აკრძალოთ, Youtube-ში მხოლოდ Safe Search დაუშვათ და ა.შ. ასევე შეგიძლიათ ad-hoc კონკრეტული საიტები დაბლოკოთ. ერთი სიტყვით, მე კმაყოფილი ვარ. არანაკლებ მნიშვნელოვანია, რომ როუტერზე ვკითხულობთ წარწერას Made in Taiwan და არა Made in China -ს👈

იმედია, ვისთვისაც ეს თემა მტკივნეულია, ჩემი გამოცდილება გამოადგება. ახლა კი სიბრძნე:

შვილის თავისუფალი განვითარება მშობლის კონტროლქვეშ უნდა მიმდინარეობდეს - © არამაჰათმა არაგანდი

PS. შესაძლოა, ასევე დაინტერესდეთ ჩემი სხვა სტატიებით:

ინტერნეტ-პროვაიდერების ბრალეულობის მითი ანუ რატომ ჭედავს ინტერნეტი?

სამომხმარებლო როუტერების ეპოსის გაგრძელება ანუ მტერი ისევ ჩვენს სახლშია (თუ თავშია)?

PPS. დამავიწყდა მეხსენებინა Mini PC დამრჩა და თუ ხელი მიმიწვდება, მაქვს სურვილი გამოვცადო ოდესმე Sophos XG Home Edition Firewall-ი, რომელსაც კომპანია Sophos-ი უსასყიდლოდ გვთავაზობს პანდემიური წლიდან გამომდინარე. ფუნქციონალურად კომერციული პროდუქტის ყველა "ფიჩერს" მოიცავს, უბრალოდ ლიმიტირებულია 4 პროცესორული ბირთვით და 6 გბ ოპერატიულით.

ინფლაციის საიდუმლო

ამ პოსტერს თუ შევხედავთ, დავასკვნით, რომ შევარდნაძის პერიოდი ჯობდა დღევანდელ პერიოდს?

ნუთუ ეს შესაძლებელია? შევარდნაძის პერიოდში საქართველოს მოქალაქეებს მეტი ცივილიზაციური მონაპოვარი გვქონდა ვიდრე დღეს გვაქვს? - არა! ან შევარდნაძის პერიოდში უფრო მეტი საშუალება იყო საკუთარი თავის რეალიზებისთვის ვიდრე დღეს? რა თქმა უნდა, არა! მაშ, როგორ შეგვიძლია "შევეკამათოთ" პოსტერზე მოცემულ ინფორმაციას?  

1.3 იყო ლარის პირველი ოფიციალური გაცვლითი კურსი დოლართან მიმართებაში 25.09.1995წ.-ს.

ეს იყო 26 წლის წინ. მოდით, ვნახოთ როგორ გაიზარდა ფასების ინდექსი ამ 26 წლის განმავლობაში:

ფასების ინდექსი ინფლაციის შებრუნებული მაჩვენებელია. 1996 წლიდან დღემდე ინფლაციის წლიური საშუალო ტემპი 8.4 %-ია, რაც ადამიანურ ენაზე ნიშნავს, რომ ყოველ წელს საშუალოდ 8.4%-ით მეტის გადახდა გიწევს იმავე პროდუქციაში, რასაც წინა წელს ყიდულობდი. ხორცი, რომ ავიღოთ იმ ფასებში დღეს უნდა ღირდეს 32.57 ლარი - 4 ლარის ნაცვლად; ბენზინი 2.69 ლარი - 0.33 ლარის ნაცვლად; პური - 1.63 ლარი 0.2 ლარის ნაცვლად; ყველი 10.58 ლარი 1.3 ლარის მაგივრად. თუ გავითვალისწინებთ, რომ ინფლაციის გარდა ფასწარმოქმნაზე სხვა პარამეტრებიც მოქმედებს, მაგ. ნავთობის ფასი, პურის მარცვლის მოსავლის რაოდენობა და ა.შ. აღმოვაჩენთ, რომ პური ყოველთვის ღირს იმდენი რამდენიც უნდა ღირდეს, უბრალოდ ამ პერიოდის განმავლობაში ჩვენ ყველანი ვიხდით უხილავ გადასახადს, რომელსაც ინფლაცია ქვია. ამ გადასახადის შემქმნელი არის ყველა ფინანსური სისტემა, რომლის სათავეშია ცენტრალური ბანკი და ამ ბანკს აქვს ფულის შექმნის ექსკლუზიური უფლება.

ეს რაც ზედაპირზე ჩანს, მაგრამ ვისაც არ გვიყვარს ზედაპირზე სრიალი და გვსურს გავერკვეთ მოვლენაში რაც შეიძლება სიღრმისეულად, გვესმის, რომ ასევე ფულს ვქმნით: ჩვეულებრივი გადასახადის გადამხდელები და კომპანიები, რომლებიც კომერციულ ბანკში ვიღებთ სესხს. ფაქტიურად, ყოველ ჯერზე, როდესაც მოგინდებათ ახალი ტელეფონის, ტელევიზორის, ავტომობილის და ა.შ. შეძენა სესხით, თქვენ ხდებით ინფლაციური პროცესის თანამონაწილე (დანაშაულის სურნელი დატრიალდა 🤣). სესხის მიმდინარეობის დროს მსესხებელი ქმნის დაახლოებით იმდენივე ფულს, რამდენსაც უხდის პროცენტის სახით გამსესხებელს. ასე, რომ ეროვნული ბანკი და კომერციული ბანკები არიან მხოლოდ ინსტრუმენტები და მსესხებლები (მთავრობა, გადასახადის გადამხდელები და კომპანიები) ვართ ინფლაციის რეალური დამკვეთები. ჩემს აპრილის პოსტში დავსვი კითხვები:

"ნუთუ არავის გაგჩენიათ კითხვა მაინც, თუ რა საჭიროა ინფლაცია? მის გარეშე ვერ ვიცხოვრებთ? როგორ გავაკეთოთ ისე, რომ ინფლაცია არ არსებობდეს?"

ბოლო კითხვას რომ გავცეთ პასუხი, გამოდის, რომ თუ არ ავიღებთ პროცენტიან სესხს არც მთავრობა, არც გადასახადის გადამხდელები და არც კომპანიები - არ გვექნება ინფლაცია (სინამდვილეში შესაძლოა გვექნება მაინც ინფლაცია, ოღონდ ამ ინფლაციის შემქმნელი უკვე მხოლოდ ეროვნული ბანკი თუ იქნება და ამ შემთხვევაში უკვე სამართლიანი იქნება ამ ფინანსური ინსტიტუტისკენ თითის გაშვერა. მოიცათ, ეროვნულ ბანკს ხომ კონსტიტუციით მივეცით ფულის (პოტენციურად ინფლაციის) შექმნის ექსკლუზიური უფლება?).

ძვირფასო მკითხველო, აქამდე თუ წაიკითხე, ყოჩაღ თქვენს გამძლეობას, მეც ტვინი მეტკინა 😀. თუმცა, ინფლაციის ცნების გაგება უკიდურესად აუცილებელია ფინანსური განათლებისთვის.

ინფლაცია ცუდია თუ კარგია?

ამ კითხვას სწორად რომ გავცეთ პასუხი, ჯერ უნდა გავცეთ პასუხი სხვა კითხვას: მოგვემატა თუ არა წინა წელთან შედარებით შემოსავალი და იყო თუ არა ეს შემოსავალი მეტი ვიდრე იყო ინფლაცია? მაგ. თუ 2020 წელს გვქონდა შემოსავალი (ხელფასი, გირაო, საბანკო პროცენტი) 1000 ლარი, ხოლო 2020 წლის საშუალო წლიური ინფლაცია 10% იყო და შემოსავალი 2021 წელს დაგვრჩა 1000 ლარი - ინფლაცია ჩვენთვის ძალიან ცუდია. თუ 2021 წელს შემოსავალი გაგვიხდა 1100 ლარი - ინფლაცია მაინც ცუდია, იმიტომ რომ თითქოს 100 ლარით მოგვემატა შემოსავალი, მაგრამ ინფლაციის გამო ეს 1100 ლარი მსყიდველობითი უნარით 2020 წლის დასაწყისის 1000 ლარის ტოლფასია. თუ შემოსავალი 2021 წელს 1100 ლარზე მეტია ინფლაცია ჩვენთვის მაინც ცუდია (მართალია ნაკლებად ვიდრე სხვებისთვის, მაგრამ ცუდია მაინც).

მოკლედ, ინფლაცია უფრო ცუდი მოვლენაა, ვიდრე კარგი, მაგრამ ასეთია თამაშის წესი და ამას ვერ გავექცევით. უკეთესი ვერ მოვიფიქრეთ კაცობრიობამ ან თუ მოვიფიქრეთ უმრავლესობაში ამ უკეთესმა ფინანსური სისტემის მოწყობის აზრმა ჯერ ვერ გაიმარჯვა. ამიტომ ამ სტატიასაც დავასრულებ ეროვნული ბანკის შესახებ ჩემი აპრილის სტატიაში მოყვანილი სიტყვებით:

იყავით ჯანმრთელები, იზრუნეთ თქვენი შემოსავლების ზრდაზე და იყავით თქვენი ცხოვრების განმკარგავები (ეს, ისე... სადღეგრძელოების მოყვარულთათვის)!

დროდადრო ყველაფერს თავისი სახელი უნდა დაერქვას! - © უცნობი გადასახადის გადამხდელი, 22 ნოემბერი, 2021 წ.

სამომხმარებლო როუტერების ეპოსის გაგრძელება ანუ მტერი ისევ ჩვენს სახლშია (თუ თავშია)?

 ჩემს მარტის პოსტში სამომხმარებლო როუტერების შესახებ, შევეცადე ამეხსნა თუ რა იწვევდა მოვლენას "ინტერნეტი ჭედავს". დავადგინეთ, რომ უდიდეს წილ შემთხვევებში ეს იყო დაბალწარმადი სამომხმარებლო როუტერების გამო (რომლებსაც გვთავაზობენ ინტერნეტ-პროვაიდერები და ასევე ადგილობრივი სამომხმარებლო როუტერების ბაზარი). დღეს მინდა საბოლოოდ ჩავუნერგო მკითხველს თავში, რომ ინტერნეტ-პროვაიდერის (წაიკითხე სუსის 😉) მიერ კონტროლირებადი მოწყობილობის ქონა საკუთარ სახლში არის, რბილად რომ ვთქვათ, ძალიან ცუდი ჩვენთვის და ძალიან კარგი გარე აქტორებისთვის.

დღეს 19 ნოემბერს PenTestPartners-ის ოფიციალურ ვებსაიტზე გამოქვეყნდა რაფაელ ფინის (Rafael Fini) სტატია, რომლის თანახმადაც გახდა ცნობილი, რომ გაერთიანებული სამეფოს ერთ-ერთი ინტერნეტ-პროვაიდერის SKY-ის 6 მილიონი აბონენტი იყო დაუცველი DNS rebinding flaw მოწყვლადობის მიმართ და ამ მოწყვლადობის აღმოფხვრისთვის პროვაიდერს დაჭირდა 18 თვე (!!!).  

• ადამიანური ქართულით ნიშნავს, რომ 18 თვის განმავლობაში 6 მილიონი აბონენტის სახლის ქსელში (Home Network) პოტენციურად შესაძლებელი იყო შეღწევა ინტერნეტიდან (მსოფლიოს ნებისმიერი წერტილიდან, სადაც ინტერნეტია);
• აღნიშნული შეეხო იმ როუტერებს, რომელთა პატრონებსაც არ შეუცვლიათ პროვაიდერის Default მომხმარებელი და პაროლი (მომხმარებელი: Admin პაროლი: sky). ასევე შესაძლებელი იყო შეტევა იმ როუტერებზე, რომლებზეც არ ეყენა Default Credentials-ები ბრუტფორსის (პაროლების გადარჩევის) მეთოდით;
• შეტევა შესაძლებელი იყო იმ შემთხვევაში, როდესაც მომხმარებელი გადადიოდა საფრთხის შემცველ ბმულზე და ეწვეოდა საფრთხის შემცველ ვებგვერდს;
• SKY-ის დაჭირდა 18 თვე, რომ სრულად აღმოეფხვრა ეს მოწყვლადობა, ამ ამოცანის გადაწყვეტის დროს უამრავჯერ დაარღვია დედლაინები, რომლებიც საკუთარ თავს დაუწესა (მართლა ურთულესი ამოცანა ედგა პროვაიდერს წინ და ძალიან არ მიისწრაფოდა მოწყვლადობის აღმოფხვრისთვის 😀);
• მიუხედავად იმისა, რომ პროვაიდერს გაცხადებული ქონდა მოწყვლადობის აღმოფხვრის გეგმა, PenTestPartners-ებთან (როგორც მიხვდით ამ უკანასკნელებმა აცნობეს პროვაიდერს მოწყვლადობის შესახებ) ურთიერთობისას პენტესტერებს ხშირად რამდენჯერმე უწევდათ ერთი და იგივე საკითხზე კომუნიკაცია, რომ პასუხი მიეღოთ, მხოლოდ მას შემდეგ რაც საქმეში იქნა ჩართული სანდო ჟურნალისტი, მოწყვლადობის აღმოფხვრის გეგმის შესრულება დაჩქარდა.

DNS rebinding არის ტექნიკა, რომელიც შემტევს აძლევს საშუალებას გვერდი აუაროს ბრაუზერის Same-origin policy (SOP) დაცვას, რომლის მიზანია აუკრძალოს ვებ-აპლიკაციებს მომხმარებლის ჩარევის გარეშე სხვა დომენზე არსებულ საიტებთან ინტერაქცია. 

რადგან SOP-ი ფოკუსირდება დომენურ სახელზე და არა IP მისამართზე, შემტევის ამოცანაა მოატყუოს ბრაუზერი და ბრაუზერში გაშვებული სკრიპტი (მაგ. Javascript-ი კლიენის მხარეს მუშაობს), რომელსაც გონია, რომ "ელაპარაკება" ორიგინალ დომენს, მაგრამ სინამდვილეში ის "ესაუბრება" Private IP მისამართს (127.0.0.1/192.168.0.1 და ა.შ.).

შეტევამ რომ იმუშაოს ამისათვის საჭიროა, რომ მომხმარებელმა მოტყუებით დააკლიკოს მავნე ბმულზე. ამის მისაღწევად საკმარისია დაეგზავნოს პროვაიდერის კლიენტებს ფიშინგური წერილები ელ. ფოსტაზე, სოც. ქსელებში, სმს-ები, რომლებიც შეიცავენ მავნე ბმულებს...

• როგორც კი მსხვერპლი გადავა მავნე ბმულზე მაგ. example.com-ზე, ჩაიტვირთება Iframe-ი, რომელიც ამყარებს კომუნიკაციას შემტევის მიერ კონტროლირებად ქვედომენთან მაგ. sub.example.com-თან.
• პირველი კომუნიკაციისას, sub.example.com პასუხობს სწორ ip მისამართზე და Iframe-ში იტვირთება JavaScript-ზე დაწერილი Payload-ი;
• Payload-ი იწყებს HTTP-მიკითხვებს ქვედომენ sub.example.com-თან, რამდენიმე ხნის შემდეგ მავნე HTTP-სერვერი აღარ პასუხობს Payload-ის მიკითხვებს;
• ამის შემდეგ ბრაუზერი იწყებს დომენთან კავშირის ახალ ინიციაციას და ახდენს DNS მიკითხვას თავიდან;
• ამჯერად მავნე DNS-სერვერი პასუხობს სხვა პრივატულ IP მისამართზე, SKY-ს როუტერების შემთხვევაში ესაა 192.168.0.1;
• მსხვერპლის ბრაუზერი ამყარებს კომუნიკაციას როუტერთან;
• შედეგად, ბრაუზერი განიხილავს როუტერის შიდა IP მისამართს 192.168.0.1-ს, როგორც sub.example.com-ს და iframe-ს ეძლევა საშუალება მართოს როუტერი.

სქემატურად ეს ასე გამოიყურება:

 Proof-of-Concept Payload-ი, რომელიც წარადგინა PenTestPartners-მა აკეთებს შემდეგ ქმედებებს:

• ავტორიზირდება როუტერში Default Credentials-ებით: მომხმარებელი: Admin პაროლი: sky;
• ცვლის Admin-ის პაროლს (რომ მომავალში ჩართოს Remote Management-ი (მოშორებული წვდომა როუტერზე);
• ინახავს თავისთან SSID -ს და WPA2 - Secret-ებს, რაც ადმაიანური ქართულით ნიშნავს WIFI-ის სახელსა და მის პაროლს;
• რთავს Remote Management-ს

იხილეთ ვიდეოდემონსტრაცია:

ეხლა დავბრუნდეთ საქართველოში.

• დღეს საქართველოში მომხმარებლებისთვის ინტერნეტის მიწოდების ბაზარზე 2 დიდი მოთამაშეა: სილქნეტი და მაგთიკომი;
• ორივე პროვაიდერის სამომხმარებლო როუტერების პაროლების ადვილად მოძიება შესაძლებელია საძიებო სისტემის მეშვეობით;
• იმის გათვალისწინებით, რომ კომპიუტერის მოხმარების საბაზისო უნარებს ფლობს საქართველოს მოსახლეობის მხოლოდ 31% ( იგულისხმება საქაღალდის შექმნა, ფაილის დაკოპირება/ჩაპეისტება საქაღალდიდან მეორეში, ელექტრონული ფოსტის გაგზავნა... კიბერჰიგიენაზე ლაპარაკი ზედმეტია), მარტივად შეიძლება დავასკვნად, რომ ფიშინგური წერილის მსხვერპლი შეიძლება გახდეს ამ ორი პროვაიდერის ნებისმიერი კლიენტი;
• ორივე ზემოთხსენებული პროვაიდერის კლიენტების როუტერებზე, მესამე აქტორისთვის ადვილად შესაძლებელი იქნება (ჩართეთ ფანტაზია) Remote Management-ის ჩართვა და ყველა აქედან გამომდინარე უბედურების დატრიალება;
• და რატომ ხართ დარწმუნებულები, რომ Remote Management-ი უკვე არ არის ჩართული "თქვენს" როუტერზე? 😉

გამოსავალი

ჩვენი პირადი ცხოვრება რომ დავიცვათ, ადამიანებმა: 

• ავაშენეთ ფაცხა - დაგვინგრია მტაცებლებმა ეს ფაცხა და შეგვჭამა;
• ავაშენეთ ხის სახლი - მოვიდა სხვა ადამიანები და დაგვიწვა ხის სახლი და ჩვენც დავიწვით;
• ავაშენეთ აგურის სახლი - კარგით, აგურის სახლზე გავჩერდეთ 😁🤣🤣

ბინის კარი თავისი რამდენიმე საკეტით იცავს ჩვენს პირად ცხოვრებას, ქონებას უცხო თვალისგან და ხელისგან. ასევეა სახლის ქსელის (Home Network) დაცვისას: თუ თანხმდები პროვაიდერის როუტერის დადგმას, შენი სახლის ქსელი პროვაიდერის კონტროლქვეშაა, მისი პაროლი (საკეტი) ადევს და მის წესებს (კონფიგურაციას) ექვემდებარები. თანაც პროვაიდერის როუტერი მართლა 100 ცალი 1 პანგოლინის ფასად მოდის ჩინეთში 😂

აქამდე ჩავთვალოთ, ძვირფასო მკითხველო, რომ არ იცოდი ეს ყველაფერი და "მე არაფერი არ მაქვს დასამალი"-ის იძახოდი. დაანებე ნძრ**ას თავი და ტვინი ჩართე!

იყიდე კარგი როუტერი! შენი როუტერი! შენს მიერ კონტროლირებადი როუტერი!

დააყენე შენი საკეტი შენს ციფრულ ცხოვრებაზე!

თუ რომელი ფირმის როუტერს ვუწევ რეკომენდაციას, მარტის სტატიაში შეგიძლიათ ნახოთ.

ეხლა კი სიბრძნე:

© სჯობს პროვაიდერის როუტერს, არ გედგას არაფერია! - არაშოთა არარუსთაველი

PS. ვისაც მითითება უნდა, თუ კონკრეტულად რომელი როუტერი იყიდოს, აჰა, ბმული!

როგორ მივაბათ .pst ფაილები Desktop Outlook აპლიკაციას მომხმარებლის ჩარევის გარეშე

პოსტი ეძღვნება უმადურ ადამიანებს, რომლებიც შველას ითხოვენ სხვადასხვა ინტერნეტ-ჯგუფებში, ღებულობენ დახმარებას და შემდეგ სხვებს უმალავენ ინფორმაციას. ეს გზა, კოლეგებო, ჯოჯოხეთის გზაა :)

არსებობს ასეთი Powershell-სკრიპტი გამდიდრებული .Net-ის ელემენტებით:

$PSTPath = "C:\Users\username\Documents\Outlook Files\"

Add-type -assembly "Microsoft.Office.Interop.Outlook"

$outlook = new-object -comobject outlook.application

$namespace = $outlook.GetNameSpace("MAPI")

Get-ChildItem $PSTPath -Filter *.pst |

ForEach-Object {

    $namespace.AddStore($_.FullName)

}

რომელიც აძლევს მომხმარებელს საშუალებას უშუალოდ Outlook-ის გრაფიკულ ინტერფეისთან ინტერაქციის გარეშე მიიბას .pst ფაილ(ებ)ი Outlook-ის default Profile-ში, რომლებიც სკრიპტის $PSTPath Variable-ში მითითებულ ლოკაციაშია განლაგებული. მაგალითისთვის, სკრიპტში მოყვანილია .pst ფაილების განლაგების სტანდარტული გზა (შესაძლოა, აქ მიეთითოს ქსელური რესურსიც SMB Shared Folder-ის სახით). შევინახოთ სკრიპტის ტექსტი importPST.ps1 ფაილის სახით. 

მაგრამ, სისტემური ადმინისტრატორისთვის მნიშვნელოვანია, რომ იუზერთან ინტერაქციის გარეშე ქონდეს საშუალება logged on მომხმარების სახელით გაუშვას ზემოთ მოყვანილი სკრიპტი. ამ ამოცანის შესრულებაში დაგვეხმარება შემდეგი Powershell-სკრიპტი:

 $action = New-ScheduledTaskAction -Execute "powershell.exe" -Argument "-ExecutionPolicy Bypass C:\Users\username\Documents\importPST.ps1"

 $trigger = New-ScheduledTaskTrigger -AtLogOn

 $principal = New-ScheduledTaskPrincipal -UserId (Get-CimInstance –ClassName Win32_ComputerSystem | Select-Object -expand UserName)

 $task = New-ScheduledTask -Action $action -Trigger $trigger -Principal $principal

 Register-ScheduledTask ImportPSTs -InputObject $task

 Start-ScheduledTask -TaskName ImportPSTs

 Start-Sleep -Seconds 15

 Unregister-ScheduledTask -TaskName ImportPSTs -Confirm:$false

გავშიფროთ ზემოთ აღნიშნული სკრიპტი:

$action ცვლადი არეგისტრირებს Task Scheduler-ში importPST.ps1 სკრიპტს. "-ExecutionPolicy Bypass" ელემენტი აუცილებელი, რადგან კლიენტურ Windows-ებზე დეფოლტად ExecutionPolicy არის Restricted მდგომარეობაში.

$trigger ცვლადი არ საჭიროებს გაშიფრვას;

$principal ცვლადი ამ სკრიპტის ყველაზე მნიშვნელოვანი კომპონენტია. აქ მცირე ჯადოქრობით ვიღებთ Logged on იუზერს, რომლითაც უნდა გაეშვას Task-ი.

ვარეგისტრირებთ ImportPSTs ტასკს, რომელიც ერთჯერადად ეშვება და 15 წამში იშლება.

შეგიძლიათ ამ მეორე სკრიპტს დაარქვათ crete-schedule-task.ps1

GPMC.msc კონსოლში ქმნით Group Policy Object-ს (GPO)-ს User კონფიგურაციაში:

Configuration\Policies\Windows Settings\Scripts (Logon/Logoff)-ში 

უთითებთ crete-schedule-task.ps1 Powershell-სკრიპტს.

მომხმარებლის შემდეგი Logon-ისას Outlook-ში გაჩნდება საჭირო .pst ფაილები.

Microsoft Edge, როგორც ინტერნეტ-ბრაუზერების ზოოპარკის დასასრულის დასაწყისი

 

პირველ რიგში, ეს სტატია განკუთვნილია ორგანიზაციების IT დეპარტამენტის თანამშრომლებისთვის, რათა იდეის დონეზე ჩაფიქრდნენ ორგანიზაციის მასშტაბით მომხმარებელთა კომპიუტერებზე დაინსტალირებულ ინტერნეტ-ბრაუზერების სტანდარტიზაციაზე. გავიდა ის დრო, როდესაც კომპანია Microsoft-ი ცდილობდა თავს მოეხვია ინტერნეტ-მომხმარებლებისთვის საკუთარი ნახელავი ბრაუზერი Internet Explorer-ი. კომპანიის გზავნილი ბიზნესისთვის დღეს გამოიყურება შემდეგნაირად: „კონცენტრირდით იმაზე და აკეთეთ ის, რაც ყველაზე უკეთ გამოგდით“. საკუთარ ბრაუზერთან მიმართებაშიც ასევე მოიქცნენ: ჩააბარეს ისტორიას Internet Explorer-ი და გადავიდნენ Chromium-ზე.

დღეს, ინტერნეტ-მომხმარებლებში ყველაზე პოპულარული ინტერნეტ-ბრაუზერი Google Chrome-ია, ბაზრის წილის 65%-ით. მიუხედავად ინტერნეტ-ბრაუზერების სიმრავლისა, ძრავების რაოდენობა, რომლებზეც დაფუძნებულია ესა თუ ის ბრაუზერი, შეზღუდულია. კერძოდ, Google Chrome დაფუძნებულია Open-Source პროექტ Chromium-ზე, რომელშიც გამოიყენება ბრაუზერის ძრავი Blink-ი. ფაქტიურად Google-მა საკუთარი სერვისები დაამატა Chromium-ს და დაარქვა ბრაუზერს Google Chrome. Mozilla Firefox-ი იყენებს Gecko-ს; internet Explorer-ი - Trident-ს; Apple Safari – WebKit-ს... გთხოვთ, იხილოთ ცხრილი:

Engine	Status[a]	Steward	License	Embedded in
WebKit	Active	Apple	GNU LGPL, BSD-style	Safari browser, plus all browsers for iOS[4]
Blink	Active	Google	GNU LGPL, BSD-style	Google Chrome and all other Chromium-based browsers, notably Microsoft Edge, Vivaldi and Opera
Gecko	Active	Mozilla	Mozilla Public	Firefox browser and Thunderbird email client
Goanna	Active	M. C. Straver[5]	Mozilla Public	Pale Moon and Basilisk browsers, K-Meleon browser beginning with version 76.2G
Flow	Active	Ekioh[6]	Proprietary	Flow browser[7]
Trident[b]	Maintained	Microsoft	Proprietary	Internet Explorer browser
EdgeHTML	Maintained	Microsoft	Proprietary	UWP apps; formerly in the Edge browser[9]
KHTML	Maintained	KDE	GNU LGPL	Konqueror browser
Servo	Maintained	Linux Foundation	Mozilla Public	experimental browsers[10][11]
NetSurf[c]	Maintained	hobbyists[13]	GNU GPLv2	NetSurf browser[14]
Presto	Discontinued	Opera	Proprietary	formerly in the Opera browser

ბრაუზერი Microsoft Edge Chromium ასევე დაფუძნებულია Open-Source პროექტ Chromium-ზე (ჩვენდა საბედნიეროდ, მიხვდნენ მაიკროსოფტში, რომ ბრაუზერის ძრავის კეთება მათი საქმე არაა), დაინსტალირებულია დეფოლტად Windows 10-ებში დაწყებული 2004 ვერსიიდან. ასევე მხარდაჭერილია ძველი Windows 8.1-ბი, წინამორბედი Windows 10-ები და სერვერული ვერსიები. Google Chrome-სგან Microsoft Edge განსხვავდება იმით, რომ პირველში Chromium-ში ჩამატებულია Google-ის სერვისები, ხოლო მეორეში Microsoft-ის.

Microsoft Edge-ის უპირატესობები Enterprise გარემოში:

•  მომხმარებლისთვის ვებგვერდის ასახვა ხდება იგივენაირად, როგორც Google Chrome-ში;
• აქვს ჩაშენებული Internet Explorer Mode-ი, შესაბამისად, ისეთ საიტებზე, რომელთაც ჭირდებათ ActiveX Controls იგივენაირად იქნება ნაჩვენები ვებგვერდი, როგორც IE-ში. იხილეთ ვიდეო;
• განახლებები მოდის WSUS-ის არხით;
• იმართება ჯგუფური პოლიტიკების მეშვეობით (ADMX Template)

თუ არ ხართ ვებ-დეველოპერი ან ტესტერი რაში გჭირდებათ 3-4 ინტერნეტ-ბრაუზერი თქვენს სისტემაში? ზედმეტად დაინსტალირებული პროგრამული უზრუნველყოფა ნიშნავს მეტ პოტენციურ მოწყვლადობის არსებობას.

თქვენ როგორ ფიქრობთ?

ეროვნული ბანკის უმთავრესი მიზანია...

 

ზოგიერთები ტყუილად ესხმით თავს ეროვნულ ბანკს, ეს დაახლოებით იგივეა, რომ ფინანსურ მენეჯერს დააბრალო, რატომ გვაქვს წამგებიანი წარმოებაო. სამწუხაროდ, დღევანდელ მსოფლიოში რატომღაც ლამაზ ტყუილს უპირატესობას ვანიჭებთ, ვიდრე ობიექტურ ჭეშმარიტებას, რაც თავის მხრივ ახალისებს არა სამყაროს გააზრებულად აღქმის უნარს, არამედ ახალისებს ტრაფარეტულ აზროვნებას.

ეროვნული ბანკის შესახებ კანონის მუხლი 3. ეროვნული ბანკის ამოცანები და ფუნქციებში ვკითხულობთ: " 1. ეროვნული ბანკის ძირითადი ამოცანაა ფასების სტაბილურობის უზრუნველყოფა."

ჩემი აზრით, უფრო მართებული იქნებოდა შემდეგი განმარტება: "ეროვნული ბანკის საქმიანობის უმთავრესი მიზანია ფასების სტაბილური ზრდის უზრუნველყოფა."

რისი თქმის საშუალებასაც გვაძლევს ეროვნული ბანკის საიტზევე გამოქვეყნებული სტატისტიკური მონაცემები, კერძოდ "სამომხმარებლო ფასების ინდექსი":

2010 წელთან შედარებით ფასები ლარში საშუალოდ გაზრდილია 50.5 %-ით ანუ 2010 წელს რასაც 100 ლარით ყიდულობდით, 2021 წელს ყველაფერ იგივეს საყიდლად 150,5 ლარი გჭირდებათ. ეს იმას ნიშნავს, რომ ფასები ლარში ამ 11 წლის განმავლობაში წლიურად დაახლოებით 3.8%-ით იზრდებოდა.

ასევე ჩემს გამოთქმულ აზრს ამყარებს ისიც, რომ თვითონ ამ ინსტიტუტს აქვს გაცხადებული: საქმეებს ისე წარვმართავთ, რომ ფასები წლიურად 3%-ით გაიზრდებაო (სამწუხაროდ, რთულია ამ ამოცანის შესრულებაც კი და 2019 წლის იანვრიდან ფაქტიური საშუალო წლიური ინფლაცია 5%-ია).

თარგეთირებული წლიური 3% ინფლაცია ნიშნავს, რომ თუ ეროვნული ბანკი დასახულ ინფლაციას უზრუნველყოფს, ფასები გარანტირებულად გაიზრდება:

5 წელიწადში - 15.93%-ით ანუ იმას რასაც 100 ლარით დღეს ყიდულობთ 5 წელიწადში იგივეს საყიდლად 115,93 ლარი დაგჭირდებათ;

10 წელიწადში - 34.39%-ით ანუ იმას რასაც 100 ლარით დღეს ყიდულობთ 10 წელიწადში იგივეს საყიდლად 134,39 ლარი დაგჭირდებათ;

15 წელიწადში - 55.80%-ით ანუ იმას რასაც 100 ლარით დღეს ყიდულობთ 15 წელიწადში იგივეს საყიდლად 155.80 ლარი დაგჭირდებათ;

20 წელიწადში - 80.61%-ით ანუ იმას რასაც 100 ლარით დღეს ყიდულობთ 20 წელიწადში იგივეს საყიდლად 180,61 ლარი დაგჭირდებათ;

25 წელიწადში - 109.38%-ით ანუ იმას რასაც 100 ლარით დღეს ყიდულობთ 25 წელიწადში იგივეს საყიდლად 209,38 ლარი დაგჭირდებათ...

ინფლაცია და ფასების ზრდა ეს ხომ ობიექტურად არის ერთი მედლის ორი მხარე და ინფლაციას ვაპროტესტებთ მხოლოდ მაშინ, როდესაც ჩვენი შემოსავლები არ იზრდება ან უმნიშვნელოდ გაზრდილია და თვალნათლად ჩანს ინფლაციის ნეგატიური ეფექტი გამოხატული გაზრდილ ფასებში. ხოლო როცა ჩვენი შემოსავლები უფრო სწრაფად იზრდება ვიდრე ინფლაციის გამო ფასები, მაშინ ინფლაცია არავის ახსენდება (!!!). ნუთუ არავის გაგჩენიათ კითხვა მაინც, თუ რა საჭიროა ინფლაცია? მის გარეშე ვერ ვიცხოვრებთ? როგორ გავაკეთოთ ისე, რომ ინფლაცია არ არსებობდეს?..

თემას რომ დავუბრუნდეთ, ინფლაცია და შესაბამისად ფასების ზრდა გრძელვადიან პერსპექტივაში გარდაუვალია ყველა ფინანსურ სისტემაში, რომელშიც ცენტრალური ბანკია და ამ ბანკს აქვს ფულის "შექმნის" ექსკლუზიური უფლება. ძვირფასო ეროვნულო ბანკო, დავწეროთ როგორც არის: "ეროვნული ბანკის საქმიანობის უმთავრესი მიზანია ფასების სტაბილური ზრდის უზრუნველყოფა ლარის ფულადი მასის სტაბილური ზრდის სახით." ეს იქნება სამართლიანი პოსტულატი და ლარის კურსის სტაბილიზაციას ვეღარავინ მოგთხოვთ.

სამწუხაროდ, ძვირფასო მკითხველო, ფასები გრძელვადიან პერსპექტივაში ყოველთვის გაიზრდება, ხოლო კარგ ეკონომიკურ ზრდას კი მთავრობები ყოველთვის ვერ უზრუნველყოფენ. ... და დღეს სწორედ ამის მომსწრენი ვართ, ეკონომიკა შემცირდა, ხოლო ლარის ფულადი მასა ჭარბია ამ ზომის ეკონომიკისთვის და ეს განაპირობებს იმას რომ ფასები ჩვენს თვალწინ იზრდება (სინამდვილეში ეს ფასების ზრდა ეროვნული ვალუტის გაუფასურებითაა გამოწვეული). ცენტრალური ბანკების ძირითადი ფუნქცია დე-ფაქტო გამომდინარეობს ფულადი მასის სტაბილურ ზრდაში (იმ გათვლით, რომ ეკონომიკა გაიზრდება), რასაც თარგეთირებულ ინფლაციას ეძახიან...

მოკლედ, იყავით ჯანმრთელები, იზრუნეთ თქვენი შემოსავლების ზრდაზე და იყავით თქვენი ცხოვრების განმკარგავები (ეს, ისე... სადღეგრძელოების მოყვარულთათვის)!

დროდადრო ყველაფერს თავისი სახელი უნდა დაერქვას! - © უცნობი გადასახადის გადამხდელი, 30 აპრილი, 2021 წ.

PS. მაგალითისთვის, გაერთიანებული სამეფოს ცენტრალური ბანკი (Bank of England) პირდაპირ წერს საკუთარ საიტზე, რომ "ჩვენ ვართ პასუხისმგებელი, რომ გვქონდეს ინფლაცია (ფასების ზრდა) დაბალი და სტაბილური" (We are responsible for keeping inflation (price rises) low and stable). იქვე საიტზე აქვთ ინფლაციის განმარტებაც და მაგალითიც. ეს პასუხისმგებლიანი მიდგომაა. გაერთიანებული სამეფოს მთავრობა ავალდებულებს Bank of England-ს, რომ ინფლაცია ქონდეს არაუმეტეს 2%-ისა. გამოდის, რომ თუ, პირობითად, გაერთიანებული სამეფოს ფინანსთა სამინისტრო მოითხოვს Bank of England-ისგან იმხელა ოდენობის სესხს (ფულის შექმნას), რომელიც Bank of England-ის შეფასებებით საფრთხეს შეუქმნის მიზნობრივი ინფლაციის პროცენტულ ნიშნულს (2%), უკანასკნელს არ შეექმნება დისკომფორტი, რომ უარით გაისტუმროს ფინანსთა სამინისტრო ან არ დაუკორექტიროს სესხის ოდენობა და ა.შ. 

ინტერნეტ-პროვაიდერების ბრალეულობის მითი ანუ რატომ ჭედავს ინტერნეტი?

 რთულია, არ გამოიყენო ტერმინები და მხოლოდ მარტივი ქართულით გადმოსცე რაც შეიძლება ფართო პუბლიკისთვის, თუ რატომ "ჭედავს ინტერნეტი". თუ მოკლე პასუხი გინდათ - ინტერნეტი არ ჭედავს!

ჭედავს თქვენი სახლის როუტერი და ამას ბევრი მიზეზი აქვს:

მთავარი მიზეზი ის არის, რომ თანხმდებით ინტერნეტ-პროვაიდერის მოწყობილობის დადგმას საკუთარ სახლში. შედეგად ღებულობთ:

იაფფასიან მოწყობილობას, რომელსაც პროვაიდერი ჩინეთში ყიდულობს ტონას 1 პანგოლინის ფასად და პროვაიდერის მიერ კონტროლირებად მოწყობილობას საკუთარ სახლში. მარტივად რომ წარმოიდგინოთ ეს იგივეა, რაც საკუთარი სახლიდან გარე სამყაროში გასასვლელი (რაც ჩვეულებრივ თქვენი ბინის კარია, რომელსაც რამდენიმე საკეტი აქვს და ა.შ.) ინტერნეტ-პროვაიდერის საკეტი (პაროლი) ადევს და თქვენი ციფრული ცხოვრება, მინიმუმ, თქვენი ინტერნეტ-პროვაიდერისთვის ადვილად მიწვდომადია (ტექნიკურად). ამ შემთხვევაში ყოველთვის, როცა წარმოთქვამთ სიტყვებს "ჩემი სახლის WIFI" - ეს სიტყვები რეალობას აცდენილია 🌞 ამასთანავე, თუ ერთდროულად 2 ადამიანი იყენებს ინტენსიურად (ონლაინ კარგი ხარისხით ფილმის ყურება, ვიდეო-შეხვედრები) ამგვარი მოწყობილობის WIFI-ით სარგებლობა გადადის იმაში, რასაც ეძახით "ინტერნეტი ჭედავს" და როცა უმეტესობა დასაქმებულების გადასულია სახლიდან მუშაობაზე "ინტერნეტი ჭედავს" უკვე არა მხოლოდ დასაქმებულების, არამედ დამსაქმებლის პრობლემაც ხდება. ამიტომ ახლოს დაჯექით მოწყობილობასთან ან პირდაპირ კაბელით დაერთდით ამ მოწყობილობაზე. WIFI ქსელი თქვენ არ გაქვთ და თავს ნუ იტყუებთ! ასევე იაფფასიანი როუტერების განუახლებელი პროგრამული უზრუნველყოფაც შესაძლოა მიზეზი იყოს "ინტერნეტის გაჭედვის"...

მარტივი ცდა შეგიძლიათ ჩაატაროთ: ბრაუზერის მისამართის ველში აკრიფეთ 192.168.1.1, 192.168.100.1 ან 192.168.0.1 (თქვენს სახლში არსებული როუტერის მართვის პანელში შესასვლელი მისამართი) და ბრაუზერი მოგთხოვთ მომხმარებლის და პაროლის შეყვანას. რა თქმა უნდა ეს მონაცემები თქვენ არ იცით, იმიტომ რომ მოწყობილობა პროვაიდერისაა. 📞 დაურეკეთ თქვენს პროვაიდერს და თხოვეთ როუტერზე შესასვლელი პაროლი და ნახეთ რას მიიღებთ პასუხად 😎

უარი?.. მაშინ ისღა დაგრჩენიათ დაგუგლოთ "სილქნეტის როუტერის პაროლი" ან "მაგთის როუტერის პაროლი" და თუ CV-ში ინტერნეტის ცოდნა არ გიწერიათ და საძიებო სისტემის მოხმარება თქვენთვის უცხო არაა, დიდი ალბათობით გაგიმართლებთ 🧐

ვისაც გაგიმართლათ, ე.ი. დიდი ალბათობით თქვენი ციფრული ცხოვრების ხელშეუხებლობა გაღელვებთ და ამ მომენტში შეშფოთებას გამოხატავთ: 🤬🤬

გაქვთ 2 გზა:

ეჭიდაოთ ინტერნეტ-პროვაიდერს (ჩემი აზრით უაზრობაა).👎

გამოცვალოთ გარე სამყაროში გასასვლელი საკეტი ანუ შეიძინოთ კარგი WIFI-როუტერი (თუ საკუთარ თავს და დროს აფასებთ). ... და თუ გავიხსენებთ, რომ "ჭედავს ინტერნეტი" დამსაქმებლის პრობლემაცაა, შესაძლოა დამსაქმებელმაც ნაწილობრივ დაგაფინანსოთ. 👍

როგორია კარგი WIFI-როუტერი დღეს? ნუ ჩქარობთ მაღაზიებში გაქცევას, უმეტესწილად იქ იგივე იაფფასიანი ნაგავი "ბლაბლა-link"-ის ბრენდის როუტერები დაგხვდებათ (რადგან კარგ როუტერებზე მოთხოვნა დაბალია). იმისათვის, რომ გაგვიადვილდეს WIFI როუტერის შერჩევა, რამდენიმე ტერმინს და ცოტათი თეორიას მაინც უნდა გავეცნოთ:

როუტერი ჩვეულებრივი გამოთვლითი მანქანაა, როგორც პერსონალური კომპიუტერი (PC-იც შესაძლოა ვამუშავოთ როუტერად), უბრალოდ PC-სგან განსხვავებით ნაკლებად წარმადია და ცოტა ელ. ენერგიას მოიხმარს. თანამედროვე როუტერები ეს არის საკმაოდ მაღალწარმადი SoC-ები (System on Chip), როდესაც ერთ პლატაზე არის ინტეგრირებული ცენტრალური პროცესორი (CPU), ოპერატიული მეხსიერება (RAM), მუდმივი მეხსიერება (Flash Memory), შესაძლოა დამატებით USB 2.0 და USB 3.0 პორტებიც ქონდეს (სახლის ქსელში პრინტერის და საერთო დისკის გაზიარებისთვის) და რა თქმა უნდა, Wireless როუტერს აქვს ასევე WIFI-ჩიპ(ებ)ი და ეს ყველაფერი ერთ პატარა პლატაზე. ეხლა გაგიმხელთ ერთ საიდუმლოს. შესაძლოა ერთი და იგივე მწარმოებლის ერთი და იგივე მოდელს განსხვავებული SoC-ი (შიგთავსი) ქონდეს, თუმცა გარედან კორპუსი ერთნაირია და იმისათვის, რომ გავიგოთ, თუ რა SoC-ია ჩვენს ლამაზ როუტერში, მას ქვევიდან დააწერა მწარმოებელმა Hardware Version. მაგალითად, მე მაქვს Netgear R6700 V3 სადაც "Netgear" არის ბრენდი, "R6700" არის მოდელი და V3 არის Hardware Version. მოვძებნოთ როუტერი ერთ ძალიან სასარგებლო საიტზე: https://deviwiki.com/wiki/Netgear_R6700_v3 და დავინახავთ, რომ "Broadcom BCM4708C0" SoC-ზეა აწყობილი ჩემი მოწყობილობა. ასევე დავინახავთ ქვევით, რომ იგივე მოდელის V2 ვერსია გარეგნულად აბსოლუტურად იგივენაირად გამოიყურება, მაგრამ უკვე სხვა "MediaTek MT7621AT" SoC-ზეა (https://deviwiki.com/wiki/Netgear_R6700_v2). WI-FI როუტერის ავკარგიანობა მხოლოდ გარე ანტენების რაოდენობით არ განისაზღვრება, შიდა ანტენებიც შესაძლოა ქონდეს SoC-ს. MIMO config-ს დააკვირდით აღნიშნულ საიტზე. მნიშვნელობები: 3x3:3 და 4x4:4 კარგია!

ბევრი კითხვით, რომ არ დაგღალოთ, მე გირჩევთ, რომ შეიძინოთ მინიმუმ WI-FI 5 კლასის როუტერი, ისინია რომლებიც 2014 წლიდანაა ნაწარმოები და ადვილად ამოიცნობთ რადგან სახელწოდებაში იქნება AC1750, AC2300, AC2400, ACxxxx (სადაც xxxx არაბული ციფრებია) ან თუ პარლამენტარის შემოსავალი გაქვთ WI-FI 6 კლასის როუტერები, რომლებიც 2019 წლიდანაა ნაწარმოები (AC-ს მაგივრად AX იქნება და AC-სგან განსხვავებით უფრო მაღალი რიცხვებია). რაც შეეხება ბრენდებს, ჩემი რჩევაა: Netgear, Linksys, Asus. და ამ სამიდან ისევ Netgear-ს გირჩევთ, იმიტომ რომ თვითონ ვხმარობ. დიდ ყურადღებას აქცევენ კიბერუსაფრთხოებას და ხშირ-ხშირად ანახლებენ როუტერის პროგრამულ უზრუნველყოფას, პლიუს მარტივია როუტერის მართვა Netgear Nighthawk აპლიკაციის საშუალებით, აქვს საკმაოდ კარგი Parental Control ფუნქციონალი Netgear Circle და ბევრი სხვა რამ.

თუ როუტერის ყუთზე აწერია MU-MIMO, Beamforming, Dynamic QoS, Wave2 ტექნოლოგიების დასახელებები - ეს კარგია 😉

ეხლა მთავარი! სად ვიყიდოთ? რა თქმა უნდა amazon.com, ebay.com და თუ იგივე მოდელი ნახეთ mymarket.ge-ზე და ფასში დიდი სხვაობა არაა, შეგიძლიათ mymarket-ზეც. მაგალითად, Netgear Nighthawk R6700 v3-ის აშშ-დან ტრანსპორტირების ღირებულება 50 ლარის ფარგლებში იყო.

ვინც კომენტარებში Mesh WI-FI-ს ახსენებს მართალი იქნება, TP-link C2300-იც კარგი როუტერია... თუ რამეს დაამატებთ, ეს მხოლოდ კარგი იქნება!

PS. ეძღვნება დამსაქმებლების IT Support-ის თანამშრომლებს!😁

 © ანდრია ვასაძე - ყველა უფლება დროდადრო დასაცავია